Een tintelend, strak gevoel op de liprand, en een dag later een groepje blaasjes dat prikt en spant. Wie ooit een koortslip heeft gehad, herkent het begin meteen. En wie er gevoelig voor is, weet ook dat hij zelden alleen komt: net voor een feest, in de week van een verhuis, of bovenop een stevige verkoudheid.
Een koortslip is onschuldig maar lastig, en hij roept veel vragen op. Waarom komt hij terug? Is hij besmettelijk? Helpt het om er snel bij te zijn? In dit artikel zetten we de belangrijkste antwoorden op een rij.
Wat een koortslip precies is
Een koortslip wordt veroorzaakt door het herpes-simplexvirus, meestal type 1. De meeste mensen komen er al als kind mee in contact, vaak via een kus van een familielid. Die eerste besmetting verloopt dikwijls ongemerkt of als een lichte mondontsteking. Daarna verdwijnt het virus niet uit het lichaam: het trekt zich terug in een zenuwknoop bij het oor en blijft daar levenslang sluimeren.
Bij ongeveer één op de drie mensen wordt het virus af en toe opnieuw actief. Het verplaatst zich dan langs de zenuw naar de huid en veroorzaakt daar de bekende blaasjes, bijna altijd op dezelfde plek. Dat verklaart waarom een koortslip bij de ene persoon elk jaar enkele keren opduikt en bij de andere nooit.
Waarom hij net dan opduikt
Het virus wordt wakker wanneer de weerstand even minder waakzaam is. De bekendste uitlokkers zijn een verkoudheid of griep, vandaar de naam, maar ook slaaptekort, een drukke of emotioneel zware periode, fel zonlicht of wintersport zonder bescherming, hormonale schommelingen rond de menstruatie, en kleine beschadigingen van de lip, bijvoorbeeld na een tandartsbezoek.
De meeste mensen die er gevoelig voor zijn, herkennen na een tijd hun eigen patroon. Dat is nuttig, want wie zijn uitlokkers kent, kan er soms op anticiperen: een lipbalsem met zonnefilter op een zonnige dag, wat meer rust in een drukke week.
De fasen die een koortslip doorloopt
Een koortslip verloopt bijna altijd in dezelfde volgorde. Het begint met een tintelend, jeukend of branderig gevoel op de plek waar hij zal verschijnen, soms al een dag op voorhand. Daarna wordt de huid rood en licht gezwollen, en verschijnen er kleine blaasjes gevuld met helder vocht. Na enkele dagen gaan die open en ontstaat een nat wondje, dat vervolgens indroogt tot een korst. Die korst valt na een week tot tien dagen af, meestal zonder litteken.
Van begin tot einde duurt een koortslip gemiddeld een week tot anderhalve week. Het meest besmettelijk is hij in de fase met open blaasjes, omdat het vocht grote hoeveelheden virus bevat.
Wat je zelf kan doen
Snel reageren loont. Een crème met een antiviraal bestanddeel, zonder voorschrift verkrijgbaar in de apotheek, werkt het best wanneer je ze aanbrengt zodra het tintelen begint, dus nog vóór de blaasjes er zijn. Ze verkort de duur met ongeveer een dag en vermindert de klachten. Eens de blaasjes volledig ontwikkeld zijn, is de winst beperkt.
Daarnaast bestaan er koortslippleisters. Die werken niet tegen het virus zelf, maar dekken het wondje af, houden het vochtig zodat de korst minder scheurt, en verminderen de kans dat je anderen of jezelf besmet. Voor wie overdag onder de mensen komt, zijn ze vaak een praktische keuze, ook omdat er make-up over kan.
Een paar eenvoudige gewoontes maken een groot verschil. Raak de blaasjes niet aan en pulk niet aan de korst. Was je handen na elk contact met de lip, zeker vóór je lenzen inzet of je ogen aanraakt, want het virus kan ook het oog besmetten. Gebruik een eigen handdoek, eigen bestek en een eigen glas, en deel je lipbalsem niet. Kussen stel je beter uit tot de korst volledig weg is, en dat geldt in het bijzonder voor baby's: bij hen kan het virus ernstig verlopen. Bij ons in Apotheek Meysen horen we vaak dat net dat laatste niet geweten is.
Wat niet helpt, en wat je beter laat
Tandpasta, alcohol of ontsmettingsmiddel op de blaasjes drogen de huid uit en vertragen de genezing. Hetzelfde geldt voor het openprikken van de blaasjes: dat verspreidt het virus naar de omliggende huid en vergroot de kans op een bacteriële infectie. Crèmes met cortisone zijn af te raden, omdat ze de afweer ter plaatse onderdrukken.
Ook aan dekkende make-up rechtstreeks op een open blaasje heb je weinig: ze blijft slecht zitten en het kwastje of de stick raakt besmet. Breng make-up enkel aan over een pleister, en gooi producten die met de koortslip in contact kwamen nadien weg.
Wanneer contacteer je best een arts?
Een gewone koortslip geneest vanzelf en vraagt geen doktersbezoek. Toch zijn er situaties waarin je beter niet wacht. Neem contact op wanneer de koortslip na twee weken nog niet geneest, wanneer hij zich uitbreidt of zeer pijnlijk is, of wanneer er koorts, gezwollen klieren of een algemeen ziek gevoel bij komt. Dat geldt ook wanneer de blaasjes in de buurt van het oog zitten, of wanneer het oog rood, pijnlijk of lichtgevoelig wordt.
Wie meer dan vijf of zes keer per jaar een koortslip krijgt, kan dat best met de huisarts bespreken: er bestaan behandelingen in tabletvorm die het aantal opstoten kunnen verminderen. Hetzelfde geldt voor mensen met een verzwakte afweer, bijvoorbeeld door een chronische ziekte of een behandeling die het immuunsysteem onderdrukt, en voor ouders van een pasgeboren baby in huis.
Twijfel je of het wel om een koortslip gaat, of wil je weten welke crème of pleister in jouw situatie het meest geschikt is, dan helpt het team van Apotheek Meysen je graag verder.
