BVBA apotheek Patrick Meysen

Nierstenen voorkomen






Nierstenen zijn een vaak voorkomende kwaal, ongeveer één tiende van de Belgische bevolking krijgt er ooit mee te maken tijdens zijn of haar leven. Mannen worden vaker getroffen dan vrouwen. De kans op nierstenen neemt toe met de leeftijd. Personen die al eens niersteen hebben gehad, hebben 15% kans om binnen het jaar opnieuw een niersteen te krijgen.

Maar wat zijn nierstenen nu eigenlijk? En misschien nog belangrijker om te weten, zijn ze schadelijk voor je gezondheid? Wat kan je doen om ze te voorkomen? Op al deze vragen geven wij je een antwoord in dit artikel. 


Wat zijn nierstenen?

Nierstenen ontstaan door verhoogde hoeveelheden calcium, oxalaat, urinezuur of cystine in de urine. Uit deze stoffen kunnen kleine kristallen onstaan, ze worden meestal ongemerkt uitgeplast. Wanneer ze blijven vastzitten in de nieren, kunnen ze kristalliseren tot nierstenen. Zo kunnen ze jaren ontwikkelen, gewoonlijk zonder klachten. Indien de losgekomen steen te groot is, blokkeert hij de urinebuis. Dit veroorzaakt erg veel pijn en is gekend als een niercrisis of nierkoliek.

De grootte en samenstelling van nierstenen kan sterk verschillen. Het overgrote deel, ongeveer 80%, bestaat uit calcium en oxalaat. Ongeveer 10% bevat urinezuur, deze houden verband met de aandoening jicht. Nog eens 10% zijn struvietstenen, ze ontstaan enkel bij mensen met aanhoudende urineweginfecties die veroorzaakt worden door een bepaalde groep van bacteriën. Zeldzame afwijkingen, waarvan sommige erfelijk, liggen aan de basis van het ontwikkelen van een cystinesteen (1%).

nierstenen

Zijn nierstenen gevaarlijk?

Het blokkeren van de urineleider tijdens een koliek of niersteen kan heel wat acute gezondheidsgevaren met zich meebrengen. Bij koorts moet er zo snel mogelijk worden ingegrepen om de ontwikkeling van een etternier te voorkomen. Er zijn duidelijke verbanden tussen het ontstaan van nieraandoeningen en nierstenen. Dit is mogelijks een gevolg op lange termijn.

 

Waar komen ze vandaan?

Afvalstoffen, afkomstig van voeding en lichaamsprocessen, worden via het bloed naar de nieren vervoerd. De nieren zijn als het ware de reinigingsorganen van ons lichaam, ze filteren het bloed. In de nieren lossen de afvalstoffen op in de urine en zo plassen we ze vervolgens uit.

In een beperkt aantal gevallen is er sprake van een duidelijke oorzaak, zoals bij een urineweginfectie, ziekte of aandoening (zoals hypothyreoïdie en ziekte van Crohn). We weten ondertussen wel dat er heel wat zaken van invloed zijn, zoals bijvoorbeeld sommige medicatie.

Bij te weinig drinken of overmatig zweten, wordt de urine te geconcentreerd. Hierdoor stijgt de kans op het ontstaan van nierstenen. Wanneer je urine lichtgeel van kleur tot helder is, weet je dat deze hoogstwaarschijnlijk niet te geconcentreerd is.

Ongezonde voeding heeft een invloed, zoals fosforzuur uit frisdranken. Bovendien bevatten frisdranken, maar ook fruitsappen, een hoop suiker. Een overmatige consumptie van dierlijke eiwitten zoals in vlees, vis, eieren en melkproducten, lijdt tot een verhoogde afscheiding van urinezuur en verhoogt zo dus de kans op nierstenen. Meer dan 6 g zout per dag geeft meer afscheiding van calcium door de nieren.


nieren

Hoe kan ik ze voorkomen?

Drink voldoende! Hieronder verstaan we water, water en nog eens water. Drink minstens 1,5 l water per dag. Dit mag afgewisseld worden met koffie en thee, bij voorkeur een lichte kruidenthee.

Er zijn aanwijzingen dat overgewicht het risico op nierstenen vergroot. Aanbevolen wordt om een gezond gewicht in stand te houden of af te vallen bij overgewicht. Dit is uiteraard in het belang van je volledige gezondheid. Overgewicht en obesitas vormen ook een risico op het ontwikkelen van diabetes type 2, een aandoening waarbij velen nierproblematieken ontwikkelen.

Eet 2 tot 3 stukken fruit per dag, 2 porties groente en voldoende vezels uit volkoren graanproducten. Ze bevatten niet alleen vitamines en mineralen, maar werken ook alkaliserend (ontzurend) op het lichaam. Citraatrijke voeding zoals citrusvruchten en kiwi mogen regelmatig op het menu gezet worden.

De meeste stenen bestaan uit calcium, dit betekent echter niet dat je calcium moet schrappen uit je voeding. Integendeel! Te weinig calcium in de voeding verhoogt de kans op nierstenen en botaandoeningen. Calcium bindt in de darm aan oxalaat, waardoor het niet opgenomen wordt uit de darm. Calcium haal je uit zuivel, verrijkte plantaardige zuivel, groene bladgroente, noten en gedroogd fruit.

Beperk voedingsmiddelen die rijk zijn aan oxalaten zoals rabarber, spinazie, asperges, rode bieten, noten, chocolade, cacao, sterke koffie, thee en bier. Schrap deze voedingsmiddelen zeker niet van het menu, maar eet ze met mate.

In de EPIC-Oxford studie werd aangetoond dat vegetariërs en veganisten maar liefst 31% minder kans hebben op de ontwikkeling van nierstenen. Andere voornamelijk plantaardige voedingspatronen zoals DASH en het Mediterrane dieet verlagen eveneens het risico. Verder geven te veel eiwitten een verhoogde productie van urinezuur. Je verlaagt best de consumptie van dierlijke eiwitten tot maximum 100g per dag.

Je zoutinname kan je beperken door geen zout toe te voegen en zo weinig mogelijk bewerkte voedingsmiddelen te eten. Let op met gebak en koek, daar zit ook dikwijls heel wat zout in. 


Hoe weet ik of ik nierstenen heb?

Zoals eerder beschreven, worden kristalletjes en kleine steentjes veelal ongemerkt uitgeplast. Indien men last ervaart, treedt er pijn op in de onderrug en/of in de zij met uitstraling naar liezen, onderbuik en geslachtsorganen. Stenen die vastzitten in de nier, kunnen aanleiding geven tot chronische pijn in de (onder)rug en infecties. Volgende symptomen zijn echter duidelijke aanwijzingen voor een niercrisis of nierkoliek:

- hevige pijn in de onderrug en zij (flank) met uitstraling naar lies, onderbuik en geslachtsorganen;
- bloed en etter in de urine;
- misselijkheid, braken en onrustig gevoel;
- vaak drang om te plassen zonder de blaas volledig te ledigen;
- pijn bij het plassen. 


Wat doe ik als ik nierstenen heb?

Raadpleeg altijd je arts als je een vermoeden hebt van nierstenen. In deze fase is het beter om niet te veel te drinken. Probeer de steen op te vangen, zo kan hij opgestuurd worden voor een analyse van de samenstelling.

Grotere stenen worden vergruist met een apparaat, het gruis plas je vervolgens in de loop van de dagen die volgen uit. Zeer uitzonderlijk is een operatie nodig. 


Wil je graag op de hoogte gehouden worden van gezondheidsinformatie en -tips in onze blogs en nieuwigheden in de apotheek? Schrijf je in op onze nieuwsbrief. 




Referenties

Gezondheidsenquête 2018

UZ Leuven: https://cdn.nimbu.io/s/yba55wt/assets/Brochure%20nierstenen.pdf

Chuang, TF., Hung, HC., Li, SF. et al. ‘Risk of chronic kidney disease in patients with kidney stones—a nationwide cohort study’ BMC Nephrol 21, 292 (2020).

Rule, Bergstralh, Melton et al. (2009) ‘Kidney Stnes and the Risk for Chronic Kidney Disease’, Clin J Am Soc Nephrol.; 4(4):804-811.

Turney B.W. et al. (2014) ‘Diet and risk of kidney stones in the Oxford cohort of the European Prospextive Investigation into Cancer and Nutrition (EPIC)’, Eur J Epidemiol.;29(5):363-369.

Taylor, E.N., Fung, T.T., & Curhan, G. C. (2009) ‘DASH-style diet associates with reduced risk for kidney stoned’, Journal of the American Society of Nephrology: JASN, 20(10), 2253-2259.

Rodriguez, A, et al. (2020), ‘Mediterranean diet adherence and risk of incident kidney stones’, The American Journal of Clinical Nutrition, nqaa066.




Meest Recente Posts

In de kijker